Gezond eten tijdens de overgang: wat helpt?
Tijdens de overgang verandert de hormoonhuishouding. Dat kan gepaard gaan met opvliegers, nachtelijk zweten, veranderingen in slaap of stemming en een andere verdeling van lichaamsvet. Gezonde voeding kan je algemene gezondheid ondersteunen en helpen om je goed te voelen. Ze stopt de overgang niet en neemt klachten niet gegarandeerd weg, maar kleine, haalbare gewoontes kunnen wel verschil maken.
Kies vaak voor volwaardige, vezelrijke voeding
Groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten en zaden leveren vezels en belangrijke voedingsstoffen. Vezels ondersteunen de spijsvertering en helpen je langer verzadigd te blijven. Probeer bij elke maaltijd groenten of fruit te voorzien en kies geregeld voor bijvoorbeeld havermout, volkorenbrood, linzen, bonen of kikkererwten.
Ook gezonde vetten horen in een evenwichtig eetpatroon. Denk aan olijfolie, noten, avocado en vette vis zoals sardines, zalm of makreel. Beperk vooral sterk bewerkte producten en kies minder vaak voor voedingsmiddelen met veel zout, toegevoegde suikers of verzadigde vetten.
Let op voldoende eiwitten
Met het ouder worden neemt de spiermassa van nature geleidelijk af. Voldoende eiwitten, in combinatie met beweging en spierversterkende oefeningen, helpen om spieren te onderhouden. Eiwitten zitten onder meer in eieren, yoghurt, kaas, vis, gevogelte, tofu, tempeh, noten en peulvruchten. Spreid eiwitrijke producten over de dag in plaats van alles in één maaltijd te eten.
Ondersteun je botten met calcium en vitamine D
Na de menopauze kan het botverlies versnellen. Calcium en vitamine D zijn belangrijk voor sterke botten. Calcium vind je onder meer in melk, yoghurt en kaas, maar ook in verrijkte plantaardige dranken, calciumgestremde tofu en sommige groene groenten. Vitamine D maakt je lichaam aan onder invloed van zonlicht; daarnaast zit het in beperkte mate in bijvoorbeeld vette vis en eieren.
Of een supplement nodig is, hangt af van je voeding, gezondheid en persoonlijke situatie. Bespreek dit met je huisarts of apotheker, zeker als je osteoporose hebt, weinig buitenkomt of bepaalde medicatie neemt. Neem niet zomaar hoge dosissen supplementen.
Kunnen bepaalde voedingsmiddelen opvliegers verminderen?
Er bestaat geen voedingsmiddel dat opvliegers bij iedereen voorkomt of verhelpt. Sommige mensen merken dat alcohol, pikante gerechten, warme dranken of cafeïne klachten uitlokken. Dat verschilt sterk van persoon tot persoon. Je kan een tijdje bijhouden wat je eet en drinkt en wanneer klachten optreden. Zo ontdek je of er voor jou een patroon is, zonder onnodig veel voedingsmiddelen te schrappen.
Sojaproducten zoals tofu, tempeh en sojadrink bevatten plantaardige stoffen die op oestrogenen lijken. Het effect op overgangsklachten is wisselend en doorgaans beperkt. Gewone sojaproducten kunnen deel uitmaken van een gevarieerd eetpatroon. Overleg eerst met je arts voor je geconcentreerde supplementen met soja-isoflavonen gebruikt.
Drink voldoende en wees mild voor jezelf
Water is een goede dagelijkse keuze. Als je ’s nachts veel zweet, kan het helpen om overdag voldoende te drinken en je slaapkamer koel te houden. Probeer daarnaast regelmatig te bewegen, voldoende te slapen en maaltijden te kiezen die passen bij jouw ritme. Een streng dieet is meestal niet nodig: een patroon dat je op lange termijn kan volhouden is waardevoller.
Wanneer vraag je advies?
Overgangsklachten kunnen je dagelijks leven sterk beïnvloeden. Bespreek ze met je huisarts als je klachten aanhouden, je slaap ernstig verstoren of je je zorgen maakt over je gewicht, botgezondheid of voeding. Een arts of erkende diëtist kan samen met jou bekijken wat past bij je gezondheid en eventuele medicatie.
Kort samengevat: eet gevarieerd, kies vaak voor vezelrijke en weinig bewerkte producten, zorg voor voldoende eiwitten en calcium, en kijk welke gewoontes jouw klachten beïnvloeden. Er bestaat geen wonderdieet voor de overgang, maar een evenwichtige aanpak kan je gezondheid op lange termijn ondersteunen.
Gezond eten tijdens de overgang: 8 praktische tips
- Eet dagelijks veel groenten en fruit.
- Kies vaak volkorenbrood, havermout en peulvruchten.
- Neem bij elke maaltijd een bron van eiwitten.
- Kies calciumrijke voeding, zoals yoghurt of verrijkte sojadrink.
- Eet regelmatig vette vis of gebruik een plantaardig alternatief.
- Drink voldoende water doorheen de dag.
- Beperk alcohol, suiker en sterk bewerkte snacks.
- Kies soja, noten en zaden als voedzame tussendoortjes.
Eet dagelijks veel groenten en fruit.
Eet elke dag voldoende groenten en fruit: ze leveren vezels, vitamines en mineralen en passen in een gevarieerd eetpatroon tijdens de overgang. Probeer bij elke maaltijd groenten of fruit toe te voegen en varieer met kleuren en soorten, bijvoorbeeld seizoensgroenten, bessen, appels of citrusfruit. Vers, diepvries en fruit uit blik zonder toegevoegde suiker zijn allemaal prima keuzes.
Kies vaak volkorenbrood, havermout en peulvruchten.
Kies vaak voor volkorenbrood, havermout en peulvruchten zoals linzen, kikkererwten en bonen. Ze bevatten veel vezels, ondersteunen een vlotte spijsvertering en helpen je langer verzadigd te blijven. Combineer ze met groenten, fruit en een bron van eiwitten voor een evenwichtige maaltijd.
Neem bij elke maaltijd een bron van eiwitten.
Neem bij elke maaltijd een bron van eiwitten, zoals yoghurt, eieren, vis, tofu, peulvruchten of noten. Eiwitten helpen je spieren te onderhouden en zorgen vaak voor een langer verzadigd gevoel. Combineer ze met groenten en volkorenproducten voor een voedzame, evenwichtige maaltijd.
Kies calciumrijke voeding, zoals yoghurt of verrijkte sojadrink.
Kies regelmatig calciumrijke voeding om je botten te ondersteunen tijdens en na de overgang. Yoghurt is een handige keuze; ook verrijkte sojadrink kan calcium leveren. Kijk op de verpakking of er calcium aan toegevoegd is en kies een variant die bij je past. Combineer dit met een gevarieerd eetpatroon en voldoende beweging.
Eet regelmatig vette vis of gebruik een plantaardig alternatief.
Eet regelmatig vette vis, zoals zalm, sardines of makreel. Die levert omega 3-vetzuren en past in een gevarieerd eetpatroon. Eet je geen vis, kies dan bijvoorbeeld voor lijnzaad, chiazaad, walnoten of koolzaadolie als plantaardige bron van omega 3. Deze voedingsmiddelen ondersteunen je algemene gezondheid, maar zijn geen gegarandeerde oplossing voor overgangsklachten.
Drink voldoende water doorheen de dag.
Drink doorheen de dag regelmatig water, zeker als je last hebt van nachtelijk zweten of opvliegers. Zet een fles of glas in de buurt, zodat je er makkelijker aan denkt. Water is een goede dorstlesser; hoeveel je precies nodig hebt, hangt onder meer af van je activiteit en het weer. Wacht niet tot je erg dorst hebt en kies gerust ook voor ongezoete thee als afwisseling.
Beperk alcohol, suiker en sterk bewerkte snacks.
Probeer alcohol, suiker en sterk bewerkte snacks te beperken tijdens de overgang. Ze leveren vaak veel calorieën, maar weinig voedingsstoffen, en kunnen bij sommige mensen opvliegers of slaapproblemen uitlokken. Dat verschilt van persoon tot persoon: hou eventueel bij wat je klachten beïnvloedt. Je hoeft niets volledig te bannen; kies vooral vaker voor water, fruit, noten of yoghurt als tussendoortje.
Kies soja, noten en zaden als voedzame tussendoortjes.
Kies soja, noten en zaden als voedzame tussendoortjes tijdens de overgang. Een handje ongezouten noten of zaden levert onder meer vezels, eiwitten en gezonde vetten, terwijl edamame of een portie sojayoghurt een vullende keuze is. Sojaproducten bevatten isoflavonen, maar het effect daarvan op overgangsklachten verschilt van persoon tot persoon. Zie ze dus als onderdeel van een gevarieerd eetpatroon, niet als een gegarandeerde oplossing voor klachten.
